LEES “Het zal nog flink wat vuurwerk geven”: Deze journalisten volgden 613 dagen lang de Brusselse regeringsvorming

Johan Baeten (links) en Steven Van Garsse (rechts) © Nele Gaasbeek

613 dagen. Zo lang duurde het om de Brusselse regering te vormen. Steven Van Garsse en Johan Baeten, politiek journalisten bij BRUZZ, volgden de formatie vanop de eerste rij: “Er was een moment waarop we dachten dat er geen regering meer zou komen.”  

“Er was een moment waarop we dachten dat er geen regering meer zou komen”, begint Steven, die al 30 jaar in het vak zit. “We vroegen ons zelfs af of het nog zin had om het te blijven volgen.” Op de gehele redactie was die vermoeidheid te merken. Johan herinnert zich een ochtendvergadering waarin hij de onderhandelingen nog eens aanhaalde: “Iedereen zuchtte. Het was wel goed geweest met die formatie.” Toch was die voor hem niet alleen uitputtend: “Ik ben de formatie ergens dankbaar, want zo heb ik veel persoonlijke contacten opgebouwd. Die periode was leerrijker dan toen ik het gewone beleidswerk volgde.”  

Een wespennest van 7 partijen 

Hoewel Brusselse politiek vaak complex is, was de formatie volgens Steven en Johan dat niet. “Uiteindelijk moeten zeven partijen een akkoord vinden”, zegt Johan. “Maar voor de gewone Brusselaar is het vaak ingewikkelder. Tijdens de periode van de schietincidenten hoorde je soms dat het de schuld was van het ontbreken van een Brusselse regering. Nochtans is die daar niet voor bevoegd.” 

"Je merkt welke mensen of partijen het gewest goed kennen”

Johan Baeten

Hoe langer de onderhandelingen liepen, hoe meer het vertrouwen in een nieuwe regeringsvorming slonk. En precies dat vertrouwen is een sleutelfactor in de Brusselse politiek. Niet alleen tussen politici en burgers, maar ook in de relatie met de pers. “De Brusselse politiek is soms een wespennest”, vindt Johan. In dat wespennest is het soms opletten voor de framing die bepaalde partijen gebruiken. Steven zag hoe sommige politici de media bewust inzetten om beweging te creëren. “George-Louis Bouchez (MR) kondigde vaak persconferenties aan. Dan verwacht je als journalist dat hij iets gaat aankondigen - een doorbraak of iets dergelijks. Maar dat was puur een manier om de zaak in beweging te krijgen. In het Frans heet dat un coup de communication. Meestal viel dat als een pudding weer in elkaar.” 

Voor Johan staat dat in schril contrast met de andere partijen: “Je merkt welke mensen of partijen het gewest goed kennen en goed weten hoe ze moeten communiceren. Het is ook geen geheim dat de PS het gewest heel goed kent en inschat. Dat merk je tijdens zo’n formatie.” Steven herkent intussen vaak de onderliggende strategieën van partijen. “Ik voel vaak aan waar er framing wordt gebruikt en waar niet, maar het blijft verrassend om te zien hoe bepaalde partijen zich voorstellen. Soms is het pas achteraf duidelijk waarom bepaalde partijen voor een specifiek narratief kozen.” Dan moet je als journalist altijd je informatie checken. “Dat is de fond van de journalistiek: je hoort iets en je moet dat steevast nakijken.” 

Vinger aan de pols 

Door hun nabijheid tot de Brusselse politiek werden Steven en Johan ook een bron voor andere media. Ze werden geregeld gevraagd voor radio-interviews en gaven informatie over de onderhandelingen. “Ik heb bijvoorbeeld Terzake vaak aan de lijn gehad”, vertelt Steven. “Soms nam de VRT onze stukken over.”  Ook met Franstalige journalisten verliep de communicatie vlot. “Iedereen probeerde te begrijpen in welke fase de formatie zat”, zegt Johan. “Dan wisselde je sneller informatie uit.” Zelfs Franstalige politici zochten contact. “Voor hen was het interessant om te horen wat de Nederlandstalige politici tegen Vlaamse journalisten zeiden. Want dat is niet altijd hetzelfde als wat ze tegen Franstalige media deelden”, aldus Steven. 

"We vroegen ons regelmatig af of mensen na een jaar nog geïnteresseerd waren in de politiek, maar blijkbaar wel”

Steven Van Garsse

BRUZZ heeft als enige Nederlandstalig nieuwsmedium in Brussel een vinger aan de pols bij de Brusselaars. Hierdoor hebben ze het gevoel dat ze een impact hebben als journalist. Hoe langer de formatie duurde, hoe meer de leescijfers stegen: “Als er een nieuwe fase aanbrak, zag je die meteen omhoog gaan." Die cijfers waren zelfs verbazend: “We vroegen ons regelmatig af of mensen na een jaar nog geïnteresseerd waren in de politiek, maar blijkbaar wel”, zegt Steven. 

BRUZZ is het enige Nederlandstalige nieuwsmedium in Brussel. © Nele Gaasbeek

Regeerakkoord van 24 pagina’s 

Op 14 februari kwam het besef dat het zo niet langer kon. Toen vonden MR, PS, Les Engagés, Groen, Vooruit, Anders en CD&V elkaar. Steven zag het onverwacht gebeuren. “Ze hebben op 3 à 4 dagen het gehele regeerakkoord geschreven.” Dat akkoord, 24 pagina’s dun, is volgens beide journalisten een bron van toekomstige spanningen. “Het is zo opgesteld dat er nog flink wat vuurwerk zal komen”, denkt Steven. Johan bevestigt: “Er staat weinig concreets in en veel dingen zijn nog niet doorgepraat.” 

Vooral mobiliteit en de begroting vormen volgens hen de grote breuklijnen. Zo is Good Move, het plan om verkeer uit woonwijken te weren en duurzame mobiliteit te stimuleren, nu al een struikelpunt. “MR en PS hebben campagne gevoerd tégen Good Move, terwijl Groen groot geworden is door Good Move te verdedigen. Die clash zit ingebakken in het akkoord”, meent Steven. De vraag blijft of minister-president Boris Dilliès (MR) erin zal slagen de ploeg bijeen te houden. “Het is een consensusregering, dus in principe moet iedereen elke beleidsdaad goedkeuren. Met 7 partijen blijft dat moeilijk, maar dat wisten ze aan het begin van de regering ook al.” Toch merkt Johan op dat de nieuwe Brusselse regering nu al botst op die breuklijnen, “en ze zijn nog maar twee maanden bezig.”

Door Nele Gaasbeek